Opis choroby
- wirusowa choroba zakaźna przeżuwaczy-zarówno domowych jak i dzikich (chorują na nią bydło, owce i kozy, ale także sarny, jelenie, łosie, afrykańskie antylopy, wielbłądy, słonie);
- przenosi się za pośrednictwem owadów kłująco-ssących (kuczmany), a także przez krew i nasienie.
Choroba nie przenosi się na inne gatunki zwierząt gospodarskich i domowych oraz na ludzi, co oznacza, że mięso, mleko, skóry i wełna oraz inne produkty pochodzące od przeżuwaczy nie stanowią zagrożenia dla ludzi.
Objawy
Bydło zakaża się znacznie częściej niż owce, aczkolwiek bydło choruje rzadko. Ponadto choroba ta u bydła przebiega w łagodniejszej postaci niż u owiec. Po przechorowaniu bydło może stać się nosicielem zarazka, co prowadzi do zakażania kuczmanów i przenoszenia wirusa za ich pośrednictwem na zwierzęta zdrowe.
Z uwagi na długi okres wylęgania choroby objawy kliniczne u bydła mogą nie być widoczne nawet do 60-80 dnia po zakażeniu. Jednakże jeśli wystąpią, można zaobserwować:
-gorączkę,
-ślinotok,
-zaczerwienienie i obrzęk błony śluzowej jamy ustnej,
-owrzodzenie opuszki zębowej i niekiedy końca języka,
-u krów mlecznych – łuszczenie się naskórka strzyków i tworzenie się strupów,
-zapalenie koronki i tworzywa racic, będące przyczyną kulawizny,
-ronienia,
-rodzenie zdeformowanych cieląt, przy czym deformacje dotyczą najczęściej głowy. Na zakażenie najbardziej podatne są płody w okresie rozwoju mózgu.
U owiec choroba może przebiegać od zakażenia bezobjawowego lub postaci przewlekłej do nadostrej i ostrej. Można zaobserwować następujące objawy kliniczne:
-bardzo wysoka temperatura ciała 41-42oC,
-spadek kondycji, posmutnienie, depresja i utrata mleczności,
-obrzęk warg, powiek i małżowin usznych,
-silne zaczerwienienie błony śluzowej policzków i jamy nosowej,
-drobne wybroczyny pod śluzówką jamy ustnej i nosowej,
-owrzodzenie warg, opuszki zębowej oraz w niektórych przypadkach języka,
-duszność, ślinotok, obfity wypływ z nosa, początkowo surowiczy, następnie śluzowo-ropny i krwawy,
-wymioty mogące być przyczyną zachłystowego zapalenia płuc,
-przekrwiony, obrzękły, siny i wystający z jamy ustnej język,
-biegunka, kał z domieszką krwi,
-kulawizna jako następstwo zapalenia koronki i tworzywa racic,
-możliwe zapalenie płuc i zwyrodnienie mięśni,
-ciężarne samice mogą rodzić martwe lub zdeformowane jagnięta.
Choroba niebieskiego języka nie jest chorobą zwalczaną z urzędu. Chore zwierzęta należy leczyć.
Jak się zabezpieczyć?
- nie kupować zwierząt z niewiadomego źródła,
- zapewnić okresowe wizyty lekarza weterynarii,
- stosować środki przeciw owadom i zwalczać je w miejscach przebywania zwierząt,
- zgłaszać podejrzane objawy Inspekcji Weterynaryjnej.
Ogniska choroby w Polsce
Polska uznawana była przez Komisję Europejską za państwo, którego całe terytorium jest wolne od choroby niebieskiego języka. W 2024 roku wykryto w Polsce 7 ognisk choroby, w 2025 roku już 3 kolejne.
Link do mapy GIW https://bip.wetgiw.gov.pl/bt/mapagiw/
Konsekwencje wystąpienia choroby
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem zakażenia wirusem choroby niebieskiego języka (Dz. U. 2024 poz. 1906). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001906 .
W załączniku do tego rozporządzenia wymienione są obszary kraju, na których obowiązuje zakaz przemieszczeń bydła, owiec i kóz poza te obszary. 28 lutego 2025 roku podpisane zostało rozporządzenie zmieniające, które znacząco te obszary poszerzyło, włączając całe województwo pomorskie, w tym powiat człuchowski. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000268
Zakazu nie stosuje się pod warunkiem spełniania określonych wymagań.
Wymagania przy przemieszczeniu poza obszar, na którym wystąpiła choroba niebieskiego języka
- do hodowli:
- w okresie nie dłuższym niż 30 dni przed przemieszczeniem bydła, owiec lub kóz poza obszar określony w ust. 1 pkt 1 w gospodarstwie, z którego te zwierzęta mają zostać przemieszczone, nie potwierdzono choroby niebieskiego języka;
- nie wcześniej niż 30 dni przed przemieszczeniem bydła, owiec lub kóz poza obszar określony w ust. 1 pkt 1 od tych zwierząt zostały pobrane próbki do badania laboratoryjnego w kierunku choroby niebieskiego języka, które zostało przeprowadzone metodą serologiczną, i uzyskany wynik tego badania jest ujemny;
- posiadacz bydła, owiec lub kóz, które mają zostać przemieszczone poza obszar określony w ust. 1 pkt 1, poinformował powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce, do którego te zwierzęta mają zostać przemieszczone, o zamiarze dokonania takiego przemieszczenia nie później niż 48 godzin przed planowanym terminem jego dokonania.
- do ubojni:
- w zakładzie pochodzenia nie zgłoszono żadnego przypadku zakażenia BTV przez okres co najmniej 30 dni przed datą przemieszczenia;
- zwierzęta są przewożone bezpośrednio do rzeźni przeznaczenia, gdzie zostają poddane ubojowi w ciągu 24 godzin od przyjazdu;
- właściciel zwierząt poinformował Powiatowego Lekarza Weterynarii właściwego terytorialnie dla miejsca przeznaczenia o przemieszczeniu co najmniej 48 godzin przed załadunkiem zwierząt.
